Türkiye’de ilk kez Milli Eğitim Bakanlığı, 1960’li yıllarda, ilkokullar bünyesi içinde eğitilebilir çocuklar için özel sınıflar açmıştır. 1985 yılında 517 özel sınıf, 685 eğitilebilir çocuğun eğitim göreceği kapasiteye ulaşmıştı. O yıllara kadar zeka düzeyi (IQ) 50’nin altındaki özürlülük derecesi tıp sorunu kabul edildiği için eğitim programı dışında bırakılmıştı. Türkiye’de ağır zihinsel özürlü çocuklar için hem eğitim metotları geliştirilmemiş, hem de eğitimle ilgili kurum ve kuruluşlar oluşturulmamıştı.

Türkiye’de zeka düzeyi (IQ) 50’nin altında öğretilebilir çocukların eğitimi ilk kez, Makbule Ölçen’in Başkanlığındaki Öğretilebilir Çocukları Koruma Derneğinin çalişmalarıyla basladi. Makbule Ölçen, 1970 yılında, Derneğin Ankara Sağlık Sokak’taki kiralık binasının bir odasında dört öğrenci ile eğitime başladı. Bu eğitimin amacı, zeka düzeyi 50’nin altında, ögretilebilir çocukların da eğitim alabilir ve kendi kendilerine yetebilir duruma getirilebileceğini kanıtlamaktı. 5-10 yaş grubu arasında ögretilebilir çocukların eğitimi kısa sürede olumlu sonuçlar vererek ailelerde talep artışı yarattı ve eğitim kapasitesi hızlı bir artış gösterdi.

Sağlık Sokak’taki Dernek binası yetersiz kaldığından önce Bahçelievler’de daha geniş bir binaya taşınıldı. 1975 yılında da Etlik semtinde, bahçe içinde harap bir bina satın alınarak kısa zamanda onarıldı ve eğitim kapasitesinde daha fazla artış hızı sağlanabildi.

1982’de benzer nitelikli komşu bina satın alınarak 16 yaş sonrası,gençlik çağına adım atan öğretilebilir çocukların öz bakım eğitimi başlatıldı. Eğitim ne kadar erken başlarsa o derece yararlı olur ilkesinden hareketle 1978 yılından itibaren eğitim hizmeti 3 yaş grubundan başlanmak üzere düzenlendi. 1985 yılında Dernek okulunda 16 sınıfta 152 çocuğa eğitim hizmeti veriliyordu.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın 1985 yılında öğretilebilir çocukları da eğitim programına dahil etmesi, bu yönde Devletin ve gönüllü kuruluşların ilgi alanının genişlemesine katkıda bulunan önemli bir adım oldu.

Zihinsel yetersiz çocukların eğitimi 18 yaşa kadar sürüyor, daha sonra çocuk eve gönderiliyor, ailede ve çevrede sorunlar yeniden başlıyordu. Çocuğu eğitim alan aileler ise, gelecek endişesine kapılmiştı ve “Biz öldükten sonra çocuğumuz ne olacak?” sorusu sık sık dile getirilmeye başladı. Ayrıca Ankara’da Derneğin eğitimi hızla sürerken, ülkemizin dört bir yanındaki zihinsel özürlü çocuk aileleri acıları ile baş başaydı. Bu sorunlara çözüm bulmak ve zihinsel yetersizlere daha geniş yelpazede hizmet verebilmek amacıyla bir vakıf kurma çalışmalarına başlandı.

ZİHİNSEL YETERSİZ ÇOCUKLARI YETİŞTİRME VE KORUMA VAKFI, Makbule Ölçen Başkanlığında bir grup gönüllü tarafından 8 Mart 1982’de Ankara’da kuruldu. (Bkz. Kurucular) Bakanlar Kurulunun, 28 Şubat 1987 gün, 19386 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan kararı ile topluma yararlı vakıf sayıldı ve vergi bağışıklığı tanındı.

Vakfa hizmet veren Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleriyle Denetleme ve Danışma Kurulları üyelerinin herhangi bir ücret almaları söz konusu değildir. Vakıfta özveri ve gönüllü çalışma ilkesi temel koşul kabul edilmiştir.

Vakıf Senedinde belirtilen amaçları (Bkz. Amaçlar) doğrultusunda yoğun bir çalışma başlatan Vakıf gönüllüleri, 1983 yılında Gölbaşı ilçesinde 155 dönüm araziyi Devletten sembolik ücretle satın aldı. Bir yönetim binası, bir eğitim binası ve bir yatakhane binasından oluşan, 30 gündüzlü, 10 yatılı öğrenci kapasiteli ilk aşamada “Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi” yapımı Almanya Büyükelçiliği tarafından finanse edildi ve 1990 yılında işletmeye açıldı. Uygulanan eğitim ve rehabilitasyon sisteminin daha sonra kurulan şubelere ve diğer kurumlara örnek oluşturması amaçlandı.

İkinci eğitim binası hayırsever işadamı merhum Cevdet Kösemen tarafından yaptırıldı. Mesleki rehabilitasyon ve korumalı işyerine örnek olarak gerçekleştirilen ağaç işleri atölyesi ile ikinci yatakhane binası düzenlenen gelir getirici sosyal aktivitelerle hayırseverlerimizden toplanan bağışlarla gerçekleştirildi. Atölyenin iç donatım giderleri yine Almanya Büyükelçiliği tarafından karşılandı. İkinci yatakhane binasının yapımı üzerine, mekan sıkıntısı nedeniyle yatılı bölüm bu binaya taşındı ve ilk yatakhane binası, ileri yaşta zihinsel yetersizlere eğitim hizmeti veren yaşam evine dönüştürüldü. Bağımsız yaşama geçiş projesine örnek oluşturan “Demir Ölçen Evi” ise Makbule Ölçen-Dr. Ali Nejat Ölçen tarafından yaptırılarak Vakfa bağışlandı. Hayırsever işadamı Önder Cavcav tarafından yaptırılan “Jale Cavcav Fizyoterapi Binası”, yapımı Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü ve Vakıfbank tarafından finanse edilen Kapalı Spor Salonu ve yapım giderleri Japon Hükümeti tarafından karşılanacak prefabrik Eğitim Binasının 2006 yılı içinde hizmete açılması planlanmaktadır.(Bkz. Egitim ve Rehabilitasyon Çalismalari)

Genel Merkezde bu çalışmalar hızla sürerken, Türkiye’nin il ve ilçelerinde bir araya gelen zihin özürlü çocuk aileleri ve gönüllüler, Vakfa başvurarak Vakfın şubesi olmak isteklerini dile getirdiler. Vakıf Genel Merkezi bu özverili, kararlı ve inançlı gruplara kucak açti. 1986 yılından başlayarak şube sayısı hızla arttı ve birkaç yıl içinde 21 şube kuruldu.

Ancak ekonomik sıkıntılar ve deprem felaketi nedenleriyle 6 şube kapanmak zorunda kaldı. Bugün Vakfımıza bağlı 15 şube çalışmalarını sürdürmekte ve 1500’e yakın zihinsel yetersiz çocuk ile ailelerine hizmet sunmaktadır. (Bkz. Şubeler)

2000 yılında toplanan Genel Kurulda, yaşamını zihinsel yetersizlere adamiş ve eğitimin ilk meşalesini yakmış olan Makbule Ölçen, kendi isteğiyle Genel Başkanlık görevinden ayrıldı ve oybirliğiyle Onursal Başkan seçildi.

O günden bu yana Vakıf, Ülay Karakoç Genel Başkanlığında, 7 kişilik bir kurulla yönetilmektedir. (Bkz. Yönetim Kurulu) Her şubede, şube yönetimi ile görevli beşer kişilik gönüllü arkadaşlarıyla el ele veren Vakıf Yönetim Kurulu tükenmez inanç ve azimle çalişmalarını sürdürmektedir.